Małgorzata Austriaczka i Grobowce w Brou
Pomnik wdowy po mężu, którego ledwie znała – historia Małgorzaty Austriaczki i trzech grobowców w sercu Monastère royal de Brou.
Monastère royal de Brou powstał dzięki żałobie jednej kobiety. Ten przewodnik śledzi życie Małgorzaty Austriaczki, jej małżeństwo z Filipem II Sabaudzkim oraz trzy grobowce, które czynią kościół klasztorny jednym z najwspanialszych dzieł renesansowej rzeźby nagrobnej we Francji.
Kim była Małgorzata Austriaczka?
Małgorzata Austriaczka (1480–1530) była córką cesarza Maksymiliana I, dwukrotnie zamężną przed związkiem z Filipem II Sabaudzkim, a później regentką Niderlandów Habsburskich w imieniu swego siostrzeńca, przyszłego cesarza Karola V. Była znaczącą postacią polityczną początku XVI wieku, a klasztor w Brou powstał za jej czasów jako księżnej Sabaudii.
Jej wcześniejsze małżeństwa zakończyły się tragedią – jeden mąż zmarł przed skonsumowaniem związku, drugi wkrótce po ślubie – co czyniło Filipa II jej trzecim i, według większości relacji, najszczęśliwszym wyborem, choć i on zakończył się w ciągu kilku lat.
Dlaczego śmierć Filipa II doprowadziła do powstania klasztoru?
Filip II, książę Sabaudii, zmarł w 1504 roku po krótkiej chorobie, zaledwie kilka lat po ślubie z Małgorzatą. W swoim żalu Małgorzata ślubowała wznieść klasztor i kościół na tyle okazałe, by pomieścić jego grób, swój własny oraz grób jego matki, Małgorzaty de Bourbon, wypełniając tym samym ślubowanie, które – jak głosiły przekazy – jej teściowa złożyła przed swoją śmiercią.
Budowa trwała od 1506 do 1532 roku – szybko jak na tamte czasy, przy czym sam kościół datowany jest przez operatora na lata 1513–1532 – a Małgorzata osobiście nadzorowała prace przez całe życie, korespondując z lyońskim artystą Jeanem Perréalem, a od 1512 roku z mistrzem budowlanym z Brukseli, Louisem van Boghemem, który kierował placem budowy, nawet podczas sprawowania regencji w Niderlandach.
Kto wyrzeźbił grobowce i co przedstawiają?
Niemiecki rzeźbiarz Konrad Meit wyrzeźbił leżące posągi na wszystkich trzech grobowcach, pracując w marmurze z poziomem detali rzadkim w rzeźbie nagrobnej tamtego okresu; architektura grobowców i drobna statuetka wokół nich pochodzą z warsztatu flamandzkiego, prawdopodobnie brukselskiego rzeźbiarza Jana Bormana, a alabaster tych małych figur wydobywano w Jurze. Górny posąg Filipa II przedstawia go żywego w stroju ceremonialnym z białego kararyjskiego marmuru, z transi poniżej i dziesięcioma rzeźbionymi sybillami w niszach wokół grobowca. Grobowiec Małgorzaty Burbon jest umieszczony we wnęce w ścianie chóru, otoczony rzeźbionymi postaciami żałobników.
Grobowiec Małgorzaty Austriackiej, największy i najbardziej ozdobny z trzech, zwieńczony monumentalnym, płomienistym kamiennym baldachimem, łączy dwa jej wizerunki: u góry, w kararyjskim marmurze, mężna dama w pełnym stroju ceremonialnym, ukazana tak, jak wyglądała w chwili śmierci w wieku pięćdziesięciu lat, nosząca medalion z podobizną Filipa; poniżej transi – jej ciało w całunie, z długimi, rozpuszczonymi włosami. To grobowiec, przy którym większość odwiedzających zatrzymuje się najdłużej.
Czy Małgorzata dożyła ukończenia klasztoru?
Nie. Małgorzata Austriaczka zmarła w 1530 roku, dwa lata przed ukończeniem kościoła w 1532 roku, choć klasztor, który zleciła, przybrał już wówczas wyraźny kształt pod jej kierunkiem.
Jej grób, zaplanowany i zaprojektowany według jej własnych wskazówek przed śmiercią, stoi dziś dokładnie tam, gdzie go umieściła – w centrum kościoła, który zbudowała dla męża, którego przeżyła o dwadzieścia sześć lat.
Najczęściej zadawane pytania
Kim była Małgorzata Austriaczka?
Małgorzata Austriaczka (1480–1530) była córką cesarza rzymskiego Maksymiliana I, księżną Sabaudii przez małżeństwo z Filipem II, a później regentką Niderlandów Habsburskich. Zleciła budowę Monastère royal de Brou jako pomnika ku czci swojego męża.
Dlaczego zbudowano klasztor?
Małgorzata Austriaczka ślubowała go wznieść po śmierci męża, Filipa II, księcia Sabaudii, w 1504 roku, aby pomieścić jego grób, swój własny oraz grób jego matki, Małgorzaty de Bourbon.
Kto wyrzeźbił grobowce w Brou?
Niemiecki rzeźbiarz Conrad Meit wyrzeźbił leżące postacie na wszystkich trzech grobowcach; architektura nagrobków oraz drobne rzeźby są dziełem flamandzkiego warsztatu, prawdopodobnie brukselskiego rzeźbiarza Jana Bormana.
Czy Małgorzata Austriaczka ujrzała ukończony klasztor?
Nie – zmarła w 1530 roku, dwa lata przed ukończeniem kościoła w 1532, choć projekt pod jej kierunkiem nabrał już wyraźnych kształtów przed jej śmiercią.
Dlaczego grób Małgorzaty Austriaczki ma dwie podobizny?
Łączy jej wizerunek w stroju państwowym, wykonany z marmuru kararyjskiego, z umieszczoną poniżej figurą transi — jej ciało w całunie, z rozpuszczonymi włosami — zestawiając żywą postać z martwą, oczekującą zmartwychwstania. Jest to największy i najbardziej wyszukany z trzech grobowców w kościele.